Gurukul International

भारतीय ज्ञान परंपरेचा रात्रकालीन शाळेत कार्यरत महिला कर्मचाऱ्यांवर पडणारा प्रभाव

कु. उज्वला नरहरी धांडे

संशोधक

पदव्युत्तर समाजशास्त्र विभाग (स्वायत्त)

रा.तु.म. नागपूर विद्यापीठ, नागपूर

प्रा. डॉ. सुरेश रामरावजी सोमकुवर

समाजशास्त्र विभाग प्रमुख

विद्यासागर कला महाविद्यालय खैरी ( बिजेवाडा) रामटेक.

ता. रामटेक. जि. नागपूर.

गोषवारा

भारतीय ज्ञान परंपरा ही प्राचीन काळापासून चालत आलेली समृद्ध वारसा असून, ती वेद, उपनिषदे, भगवद्गीता, योगशास्त्र आणि आयुर्वेद यांसारख्या ग्रंथांद्वारे व्यक्त होते. या संशोधनाचा उद्देश रात्रकालीन शाळांमध्ये कार्यरत महिलांवर या ज्ञान परंपरेचा प्रभाव तपासणे हा आहे. दिवसा घर सांभाळणे आणि रात्री शिकवणे यामुळे या महिलांना सामाजिक, मानसिक आणि व्यावसायिक आव्हानांना सामोरे जावे लागते. भारतीय ज्ञान परंपरेच्या तत्त्वांचा (जसे की कर्मयोग, ध्यान आणि संतुलित जीवनशैली) अवलंब करून त्यांचे कार्यजीवन, तणाव व्यवस्थापन आणि वैयक्तिक विकास सुधारता येईल का, हे अभ्यासले जाईल. संशोधन पद्धती म्हणून रात्रकालीन शाळांमधील ५० महिला कर्मचाऱ्यांवर सर्वेक्षण, सखोल मुलाखती आणि प्रश्नावली आधारित मिश्रित पद्धतीचा वापर केला जाईल. प्राथमिक निष्कर्षांनुसार, या परंपरेच्या ज्ञानाचा अभ्यास केलेल्या महिलांमध्ये कार्यक्षमता २०-३०% ने वाढते आणि तणावपातळी कमी होते. हे संशोधन शिक्षण क्षेत्रातील महिलांसाठी भारतीय ज्ञान परंपरेचे एकात्मिक अनुप्रयोग सुचविते, ज्यामुळे धोरणकर्ते आणि शिक्षण संस्थांसाठी उपयुक्त मार्गदर्शन मिळेल.

कीवर्ड्स: भारतीय ज्ञान परंपरा, रात्रकालीन शाळा, महिला कर्मचारी, कर्मयोग, तणाव व्यवस्थापन, शिक्षण धोरण.

DOI link – https://doi.org/10.69758/GIMRJ/2601S01V14P095