Gurukul International

किशोरवयीन मुलींवरील मासिक पाळीच्या पारंपरिक निर्बंधांचा शैक्षणिक प्रगतीवर होणारा परिणाम व समाजकार्य हस्तक्षेपाची भूमिका (विशेष संदर्भ : वर्धा जिल्ह्यातील जि. प. शाळांमधील किशोरवयीन मुली)

कु. विजया ढगे                                                      

संशोधक, समाजशास्त्र विभाग, रा. तु. मा. नागपूर विद्यापिठ, नागपूर                                                                        

डॉ. विनायक आर. साखरकर

प्राध्यापक, कुंभलकर समाजकार्य सांध्यकालीन महाविद्यालय, राजीवनगर सोमलवाडा, नागपूर

सारांश:

मासिक पाळी ही एक नैसर्गिक जैविक प्रक्रिया आहे; तरीही ग्रामीण भारतात ही प्रक्रिया अनेक गैरसमज, कलंक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक निर्बंधांनी वेढलेली आहे. या निर्बंधांमुळे किशोरवयीन मुलींमध्ये शाळेत गैरहजर राहणे, शैक्षणिक कामगिरी कमी होणे आणि मानसिक सामाजिक अडचणी निर्माण होतात. हा संशोधन प्रबंध वर्धा जिल्ह्यातील जिल्हा परिषद शाळांमध्ये शिकत असलेल्या किशोरवयीन मुलींवर मासिक पाळी संबंधित सामाजिक निर्बंध, या निर्बंधांमुळे निर्माण होणाऱ्या शैक्षणिक अडचणी आणि सामाजिक कार्य हस्तक्षेप यांच्या भूमिकेवर लक्ष केंद्रीत करतो. प्राथमिक आणि द्वितीयक माहिती या समस्येचा विस्तार उघड करते आणि मासिक पाळी व्यवस्थापन सुधारण्यासाठी, शाळेत सहभागी होण्यास प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि मानसिक सामाजिक कल्याण वाढवण्यासाठी पुरावा आधारित धोरणात्मक उपाय सुचवते.

मुख्य शब्द: मासिक पाळी, किशोरवयीन मुली, सामाजिक निर्बंध, मासिक स्वच्छता व्यवस्थापन, शैक्षणिक अडचणी

DOI link – https://doi.org/10.69758/GIMRJ/2601S01V14P100