Gurukul International

तराळ अंतराळ आणि आंबेडकरी विचारधारा सामाजिक प्रभावाचा अभ्यास

डॉ. भूषण प्रदीपकुमार देशमुख

मराठी विभाग

डॉ. गोपाळराव खेडकर महाविद्यालय गाडेगाव ( तेल्हारा)

मो.- ८२०८४०६४५२

Abstract (सारांश):

‘तराळ-अंतराळातील आंबेडकरी सामाजिक विचारांचा प्रभाव’ हा अभ्यास शंकरराव खरात यांच्या आत्मचरित्रातील परिवर्तनशील, संघर्षमय आणि प्रबोधनकारी प्रवासाचे सूक्ष्म विश्लेषण करतो. दलित आत्मचरित्रांच्या परंपरेत ‘तराळ-अंतराळ’ हे आत्मकथन फक्त लेखकाच्या वैयक्तिक जीवनाचा आलेख नसून, एका संपूर्ण समाजाच्या सामाजिक, मानसिक आणि वैचारिक उन्नतीचा दस्तऐवज ठरतो. या आत्मचरित्रात आंबेडकरी चळवळीचा प्रभाव स्पष्ट दिसतो — शिक्षण, समता, स्वाभिमान, आणि धर्मांतर या मूलभूत मूल्यांद्वारे समाजपरिवर्तनाचे सूत्र लेखक मांडतो. समता सैनिक दल, मृतमांस बहिष्कार, शिक्षणाचे महत्त्व आणि धर्मांतराची प्रेरणा या घटनांमधून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांचा प्रभाव अधोरेखित होतो. खरातांच्या जीवनप्रवासात ‘तराळकी’तून ‘अंतराळा’कडे झालेला प्रवास हा दलित समाजाच्या उन्नतीचे प्रतीक आहे. हे आत्मचरित्र केवळ एका व्यक्तीचे आत्मकथन न राहता दलित समाजाच्या जागृतीचे सशक्त उदाहरण ठरते.

Keywords (मुख्य संकल्पना): दलित आत्मचरित्र, तराळ-अंतराळ, शंकरराव खरात, आंबेडकरी विचार, सामाजिक परिवर्तन, समता सैनिक दल, धर्मांतर, शिक्षणाची प्रेरणा, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, दलित स्वकथन.

DOI link – https://doi.org/10.69758/GIMRJ/2511S01V13P001