कृत्रिम बुद्धिमत्ता व भारतीय सेवा क्षेत्राचे बदलते स्वरुप: एक सखोल विश्लेषण
प्रा. क्षितीज मिरासाहेब जाधव.
Mo.No.- 9119400863
कन्या महाविद्यालय, मिरज
गोषवारा:
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence – AI) ही भारतीय सेवा क्षेत्रासाठी एक परिवर्तनकारी शक्ती म्हणून उदयास येत आहे, ज्यामुळे या क्षेत्राची पारंपरिक कार्यपद्धती आणि व्यावसायिक संरचनांमध्ये आमूलाग्र बदल होत आहेत. भारताच्या सकल देशांतर्गत उत्पादनामध्ये (GDP) ५०% पेक्षा अधिक आणि आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये जवळपास ५५% योगदान देणाऱ्या सेवा क्षेत्रासाठी हा बदल विशेषतः निर्णायक आहे. हा अहवाल कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा भारतीय सेवा उप-क्षेत्रांवरील बहुआयामी परिणाम, नोकरीच्या बाजारपेठेतील बदल, आवश्यक कौशल्यांचे पुनर्कल्पन आणि या बदलांना प्रतिसाद देण्यासाठी सरकार व उद्योगांनी केलेल्या धोरणात्मक प्रयत्नांचे सखोल विश्लेषण करतो. या संशोधनातून असे दिसून येते की कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर केवळ कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी नाही, तर खर्च कमी करण्यासाठी आणि नवीन मूल्यनिर्मितीसाठी होत आहे. बँकिंग आणि वित्तीय सेवांमध्ये, एआय फसवणूक शोधण्यासाठी आणि ग्राहकांचे अनुभव सुधारण्यासाठी मोलाचे ठरत आहे. आरोग्यसेवा आणि शिक्षण यांसारख्या सामाजिक क्षेत्रांमध्ये, एआय तंत्रज्ञान गुणवत्ता आणि प्रवेशक्षमता वाढवण्यासाठी एक प्रभावी साधन बनले आहे. माहिती तंत्रज्ञान (IT) आणि व्यवसाय प्रक्रिया आउटसोर्सिंग (BPO) सारख्या प्रमुख सेवा उप-क्षेत्रांमध्ये जनरेटिव्ह एआय (Generative AI) च्या वापरामुळे पारंपरिक भूमिका कमी होत असल्या, तरी यामुळे डेटा आणि एआय-संबंधित सेवांमध्ये नवीन वाढीच्या संधी निर्माण होत आहेत.
DOI link – https://doi.org/10.69758/GIMRJ/2509I9VXIIIP0048
Download