स्वातंत्र्यलढ्यातील बिरसा मुंडा यांचे योगदान
प्रा.डॉ.शिवचरण ना. धांडे
सहयोगी प्राध्यापक,(इतिहास) स्व.निर्धन पाटील वाघाये
महाविद्यालय एकोडी जि.भंडारा (महाराष्ट्र)
मो.नं.- 9049830803
Email- shavicharandhande@gmail.com
सारांशः–
इतिहासकारांनी नेहमीच एका विशिष्ट वर्गाला भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात अग्रेसर म्हणून ओळखले आहे आणि त्याचे गौरव केले आहे, जे काही प्रमाणात समर्थनीय ठरू शकते, परंतु दुसऱ्या वर्गाला पूर्णपणे दुर्लक्षित करणे समर्थनीय ठरू शकत नाही. विविधतेत एकता ही भारतीय संस्कृतीची खासियत आहे, परिणामी, जेव्हा वसाहतवादी ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने आपल्या व्यापाराद्वारे येथे स्वतःची स्थापना करण्यास सुरुवात केली, तेव्हा या देशाच्या सामाजिक व्यवस्थेतील सर्वात खालच्या स्तरावर असलेल्या समाजानेही स्वातंत्र्यलढ्यात अग्रेसरच्या खांद्याला खांदा लावून लढा दिला आणि आपले प्राण अर्पण केले. विशेषतः या समाजातील आदिवासींनी आपला स्वातंत्र्यलढा तीव्र करताना, केवळ पांढऱ्या ब्रिटिशांविरुद्ध लढले नाही, तर त्यांच्या विवेकासाठी, जंगलासाठी, जमिनीसाठी आणि जमीनदार, सावकार आणि प्रशासकीय अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांसारख्या निष्ठावंत काळ्या ब्रिटिशांविरुद्ध लढले. त्याचप्रमाणे, छोटा नागपूर पठारावरील मुंडा, विशेषतः सध्याच्या झारखंडमधील रहिवाशांनी बिरसा मुंडा यांच्या नेतृत्वाखाली ब्रिटिशांविरुद्ध लढा दिला आणि आपले प्राण अर्पण केले आणि इतिहासात अमर शहीद म्हणून कोरले गेले, परंतु त्यांना ते स्थान मिळू शकले नाही जे एका क्रांतिकारी शहीदाला मिळायला हवे. सध्याच्या भारतात स्वातंत्र्याचा अमृत महोत्सव साजरा केला जात आहे, अमृत म्हणजे मृतांना पुनरुज्जीवित करणे, म्हणजेच आता काळाची गरज आहे की इतिहासाच्या कुंडात मृतावस्थेत असलेल्या स्वातंत्र्यसैनिकांना अमरत्व प्रदान करणे आणि त्यांना न्याय्य स्थान देणे.
मुळ शब्द:
वसाहत, जमीन वसाहत, जुलूम, जमीनदार, सावकार, सरदार, बिरसा इ.
DOI link – https://doi.org/10.69758/GIMRJ/2507S01V13P005
Download